Kapoor:”Devletler için borç miktarından çok borcun nasıl kullanıldığı önemli”

0

Reel Ekonomi’nin yeni döneminin ilk programının konusu “borç”. Monica Pinna, Avrupa’dan örneklerle “sürdürülebilir kredilendirme”yi inceliyor

Reel Ekonomi’nin yeni döneminin ilk programının konusu “borç”. Monica Pinna, Avrupa’dan örnekler üzerinde “sürdürülebilir kredilendirme” üzerine çalıştı, Portekiz, Letonya ve Yunanistan ekonomisi hakkında karşılaştırmalı uzman görüşleri aldı. Konunun yetkin isimlerine “Devletler için borç kullanmak gerekli mi”, “Borç vermek ille de kötü bir şey”, “sürdürülebilir borç ne demek” gibi sorular sordu.

Birçok temel kavram, mikro ve makro ölçekli ekonomide paralellik göstermektedir. Bir işletme sahibi borç almak istiyorsa alacağı kredi, sahip olduğu varlıklar ve bu parayı nasıl harcayacağı ile bağlantılıdır. Öte yandan, devletlerin topladıkları vergiler yetmeyince para bastığını veya borç para aldığını biliyoruz. Ancak ülkeleri değerlendirmek mümkün değil. Ayrıca alınan krediler her zaman nakit getirecek şekilde harcanmamaktadır. Peki devlet borcunun sürdürülebilir olup olmadığını nasıl anlarsınız?

Devlet tahvil satar ve karşılığında faiz öder. Yabancı veya yerli yatırımcılara satın aldıkları tahviller karşılığında belirli bir süre sonunda faiz ödeme sözü verilmektedir.

Yatırımcılara ilk yıl faizin tamamı ödenirse, borcun GSYİH’ya oranı bir sonraki yıl düşer. Çünkü her yıl her ekonominin bir ölçüde büyümesi ve yerli üretimin bu oranda artması bekleniyor.

Borç sürdürülebilirliği, hükümetin vadesi geçmiş borçlarını ödeyebilmesi anlamına gelir. Bunun için ekonominin büyümesi ve ancak büyüdükçe borçlanması gerekir.

Ekonomi büyümüyorsa ve yurtiçi hasıla azalıyorsa, bu borcun GSYİH’ya oranının artması anlamına gelir.

Bu durum yatırımcılar arasında endişeye neden olur ve bu hükümet artık daha cazip tahvil satışları sunmak ve daha fazla faiz ödemek zorundadır.

Yani ekonomi yavaşladığında hükümetler daha fazla faiz ödemek zorunda kalıyor.

Eğer borcun yerli hasılaya oranı çok yükselir ve borç ödeme gücü sorgulanmaya başlarsa, sürdürülebilir borç verme söz konusu değil demektir.

Yunanistan’ın borcu, ekonomi yavaşlarken ve küçülürken bile borçlanmaya devam ettikleri için büyümeye devam etti. Dolayısıyla bu sefer borçlarını ödemek için daha yüksek faizle borç aldılar. Paranın çoğu yabancı yatırımcılara gitti, yurtdışına gitti.

Aslında, Avrupa’daki diğer birçok ülke de bu çıkmaza düştü. Portekiz bunlardan biri.

Portekiz’in 2011’deki kamu borcu GSYİHeskiden ülkenin %111’iydi, şimdi bu oran %130’a çıktı. Bu oran, Avrupa Birliği’nin Portekiz’den talebinin iki katından fazla (%60) olmasına rağmen, uluslararası algıda bir kayma olduğu görülmektedir. Yapılan çalışmalar sonucunda yatırımcılar Portekiz’in borcunun sürdürülebilir hale geleceğine dair bir algıya sahip.

Coimbra Üniversitesi’nde ekonomi profesörü olan Jose Reis’e göre Portekiz’in bundan daha fazlasına ihtiyacı var ve Euro kurallarında bazı değişiklikler kaçınılmaz:

“Mali ve Parasal Birlik, birçok şeyin aynı çantaya konması anlamına geldi. Yapısı çok farklı olmasına rağmen aynı muameleye tabi tutulmuştur. Ama daha doğru bir ayrım yapılmalı ve her şey yerli yerine konmalıydı. Portekiz için toparlanmanın ve sürdürülebilir bir ekonominin bedeli reformlardan geçiyor. Eğitimde, istihdamda, sanayide, yatırımda ve gelir dağılımında reformlara ihtiyaç var” dedi.

Küçük bir nüfusa ve ekonomiye sahip küçük AB ülkelerinden biri olan Letonya, son dönemde yaşanan zorluklar nedeniyle uluslararası reçetelere başvurmak zorunda kalmıştır. 2008’de Letonya ekonomisi hızlı bir şekilde çöktü. Milli hasıla düştükçe borç da düştü. Krizden etkilenen ülke, 2009 yılında bir kurtarma planına girdi ve 2012 yılına kadar kemer sıkma önlemleri uygulandı.

Bu kriz döneminde ihracata odaklanmak Letonya ekonomisini Avrupa’nın en hızlı büyüyen ekonomilerinden biri haline getirdi. Ülke ayrıca 2014 yılında devalüasyona başvurmadan Euro Bölgesi’ne girmiştir. Pek çok ekonomist şimdi Letonya’yı zor durumdaki avro bölgesi ekonomilerinin izlemesi gereken bir örnek olarak gösteriyor. Letonya bu büyük değişikliği nasıl yapabildi? Letonya’nın maliye bakan yardımcısı Liga Klavina’ya göre kriz, yalnızca artan ihracatla aşılmadı:

“Bu, üç alandaki reformların bir kombinasyonunun sonucu olabilir: finans sektöründe bazıları yapısal olmak üzere birçok reform yapılmıştır. İş dünyasında da ihracatta da.

2009 yılında toparlanma programının başladığı yıl. GSYİH‘de yüzde 8,8’lik bir konsolidasyon vardı ve bu, ana planda gelir tarafında değil, gider tarafındaydı.

Burada akla gelen ilk soru “Bu iksir diğer AB ekonomilerine de fayda sağlayacak mı?” oluyor.

Letonya’da olumlu sonuçlar veren bu tarifin kendisinden çok daha büyük ekonomilerde benzer sonuçlar vermeyeceği hatta olumsuz etkileyeceği yorumlanıyor. Euronews muhabiri Maithreyi Seetharaman, Re-Treasure adlı düşünce kuruluşunun yönetici direktörü Sony Kapoor’a bu soruyu sordu. Kapoor ekonomisti ve Avrupa ekonomisi uzmanı:

euronews:

“Portekiz ve Yunanistan bu duruma nasıl düştü ve çıkış yolları neler?”

Sony Kapoor:

“Bunlar, gelişmiş ekonomiler arasında sıkışıp kalmış gelişmekte olan ekonomiler. Bu, Avrupa’nın geri kalanıyla ilişkilerini ve konumlarını yalnızca ödünç alınan paralarla sürdürdükleri anlamına gelir. Kriz geldiğinde sanki denizde yüzerken akıntıya kapılmışlar ve ortada kalmışlardı. Hem Yunanistan’ın hem de Portekiz’in ekonomisinin çok güçlü olmadığını herkes gördü. Sürdürülebilirlikleri sorgulanmaya başlandı ve bir kasırganın içinde kaldılar.

Hani çizgi filmlerde uçuruma varan karakter bir süre boşlukta yürür ama altının boş olduğunu anlayınca sert bir düşüşe başlar işte böyle.

euronews:

“Peki bu çizgi film kahramanı bir daha nasıl yükselecek?”

Kapoor:

“Kısa vadeli bir düzeltme yok gibi görünüyor. Örneğin Portekiz’in eğitimde reform yapması gerekiyor ama bu kısa vadede sonuç vermeyecek. Yunanistan ise tam bir sanayi altyapısına sahip değil. hükümetlerin bu yöndeki kaynakları bir anda kurudu.

Kısa vadede, ancak başkalarının kaynakları kullanılarak bir çözüm yönetilebilir. Ama bu bir ülke için mümkün değil çünkü o zaman sadece fakirleşirsin.

Yani şu anda borç alıp almayacaklarını değil, ne kadar borç alacaklarını ve bu parayı nasıl kullanacaklarını konuşabiliriz.”

euronews:

“Letonya’nın ekonomisinin görece küçük olduğunu düşünürsek, bu tarifi başka ülkelere de uygulamak hâlâ mümkün diyebilir miyiz?

Kapoor:

“Pek çok nedenden dolayı HAYIR. Bunlardan biri dediğiniz gibi ekonominin çok küçük olması. İkincisi, servetleri zaten yeni elde edildi. Bu nedenle, sadece 10 yıl önce kazançlar elde ettiyseniz, çok daha esnek ve adım atabilirsiniz. diğer yerleşik Avrupa ekonomilerine göre daha kolay geri dönüş. Yunanistan gibi daha yerleşik ekonomilerde de beklentiler daha yüksek.”

euronews:

“Öyleyse sürdürülebilir kredilendirmeye bakış açımızı değiştirmeli miyiz?”

Kapoor:

“Tek başına borç almak ne iyi ne de kötü. Her şey paranın nasıl kullanıldığına bağlı. En sık kullanılan terimlerle olduğu gibi verimli ve verimsiz kredi.

Bu önemli bir ayrımdır. Örneğin, bir kişiden borç almak EFSANE Yoksa Harvard Üniversitelerine mi gitmelisiniz? Birçok durumda cevap “kesinlikle evet”tir. Çünkü size olumlu geribildirim verecektir. Ülkeler için de aynı. Eğitimi geliştirmek ve daha üretken bireyler yetiştirmek için ödünç alabilirsiniz. Veya altyapıya yatırım yapmak ve sektörünüzü devam ettirmek için borç para alabilirsiniz. Bu nedenle, ilk bakışta hoş görünmese de, tek kelimeyle, borcunuzu azaltmak veya sürdürülebilir kılmak için borç alın.”

euronews:

“Peki riski nasıl ölçeriz?

Kapoor:

“Uzun vadeli plan yapabiliyorsanız, farklı kredi kaynaklarına sahipseniz ve uzun vadeli kredi alıyorsanız, bu sizin için büyük bir artı, biz de İngiltere’de bunu yaşadık.

Üretim için ödünç almanız ve alternatif bir acil durum planınız olması gerekir. Bu, olası krizlerde ve piyasa zorluklarında size çok yardımcı olacaktır.

Kamu sektörü daha etkin yönetilebilir. Borç alabilir ve üretimi genişletmek için eğitim için kullanabiliriz. Bunu düşük faizle yapabilir ve büyüme potansiyelimizi genişletebiliriz.

Bu, sadece borç geri ödemesine ve ekonomik daralmaya odaklanmaktan çok daha iyi, uzun vadeli bir para kazanma politikası olacak.”

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezleri kullanır. Bununla iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz vazgeçebilirsiniz. Kabul etmek Mesajları Oku